ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΟΣ ΤΗΣ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ, ΤΟΥ ΚΑΘ. Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗ

July 11, 2025 ΔΙΑΦΟΡΑ

Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ
Καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Κοσμήτωρ της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών
Άρχων Προστάτης των Γραμμάτων της Μ.τ.Χ.Ε.

Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΡΙΓΚΗΠΟΝΝΗΣΩΝ (1924 – 2024)

Η επέτειος ίδρυσης κάθε τοπικής Εκκλησίας αποτελεί σημαντική ευκαιρία όχι μόνο για την αναβάπτιση στα νάματα της ελληνορθόδοξης πνευματικότητας, αλλά και για αναστοχασμό, στάθμιση του παρελθόντος και προγραμματισμό του μέλλοντος. Και τούτο επειδή καθώς οι καιροί περνούν και εξελίσσονται, είναι διαρκώς χρήσιμη η επάνοδος «επί τας πηγάς των υδάτων», που στην περίπτωσή μας είναι η εκκλησιαστική πράξη και ζωή, σε συνδυασμό με την πορεία και τον πνευματικό καταρτισμό του Γένους.

Στο πλαίσιο αυτό, κατά το διήμερο 13 και 14 Ιουλίου 2024 εορτάστηκε με λαμπρότητα και επισημότητα η Εκατονταετηρίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Πριγκηπονήσων στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου Πριγκήπου, καθώς η Μητρόπολη Πριγκηποννήσων ιδρύθηκε με συνοδική πράξη της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Θρόνου, μετά από εισήγηση του αοίδιμου Οικουμενικού Πατριάρχου κυρού Γρηγορίου Ζ΄, το 1924. Στον πανηγυρικό εσπερινό του Σαββάτου 13 Ιουλίου χοροστάτησε και ομίλησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γέρων Πριγκηπονήσσων κ. Δημήτριος, ο επιχώριος ιεράρχης που είχε την έμπνευση και την ευθύνη του σπουδαίου και καλοοργανωμένου αυτού σεμνοπρεπούς εορτασμού.

Κατά τον εσπερινό, στον οποίο την διεύθυνση των χορών είχε αναλάβει ο Μουσικολογιώτατος Άρχων της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας κ. Γρηγόριος Νταραβάνογλου, ευλογήθηκε από τον Σεβασμιώτατο Γέροντα Πριγκηποννήσων κ. Δημήτριο αρτοκλασία «υπέρ της κατά Θεόν προστασίας και ευημερίας πάντων των ενταύθα τε και όπου γης γόνων των Πριγκηποννήσων».

Στη συνέχεια, την Κυριακή 14 Ιουλίου, εορτή των Αγίων 630 Θεοφόρων Πατέρων της εν Χαλκηδόνι συνελθούσης το έτος 451 Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, τελέστηκε στον ίδιο ναό λαμπρή Πατριαρχική θεία Λειτουργία από την Α.Θ.Π. τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο συλλειτουργούντων των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Γέροντος Πριγκηπονήσσων κ. Δημητρίου, Φιλαδελφείας κ. Μελίτωνος, Σεβάστειας κ. Σεραφείμ, Βεροίας κ. Παντελεήμονος, Νεαπόλεως κ. Βαρνάβα, Μεσσηνίας κ. Χρυσοστόμου, Σμύρνης κ. Βαρθολομαίου, Σύμης κ. Χρυσοστόμου, και Φαναρίου κ. Αγαθαγγέλου. Κατά τη λειτουργία έψαλαν οι πατριαρχικοί χοροί υπό τον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας κ. Παναγιώτη Νεοχωρίτη και τον Άρχοντα Λαμπαδάριο κ. Στυλιανό Φλοίκο.

Στο τέλος της θείας Λειτουργίας ο οικείος Ποιμενάρχης, ο Σεβασμιώτατος κ. Δημήτριος, προσφώνησε με λόγους θερμούς, πνευματικούς και περινούστατους τον Παναγιώτατο, ο οποίος στη συνέχεια εκφώνησε την πατριαρχική προσλαλιά για την επέτειο της Εκατονταετηρίδας της Ιεράς Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων, η οποία ιδρύθηκε το 1924, αλλά και την επέτειο πενήντα ετών ιεροσύνης του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Γέροντος Πριγκηποννήσων κ. Δημητρίου.

Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο Δήμαρχος Πριγκήπου, η Πρόεδρος της Ρωμέικης κοινότητας και η Πρόεδρος των εν Αθήναις καταγομένων από την Πρίγκηπο. Ακολούθησαν αποκαλυπτήρια αφιερωματικής πλάκας στην πρόσοψη του Ιερού Ναού και επίσημο γεύμα στη Λέσχη «Ανατολή» (Anadolu Kulübü), «εις το οποίον παρεκάθησαν τριακόσιοι προσκεκλημένοι, μεταξύ των οποίων και ο Εξοχ. Έπαρχος των νήσων κ. Abdurrahman İnan, φέρων τον βαθμόν Νομάρχου», κατά την ανακοίνωση της εορταζούσης την εκατονταετηρίδα της Μητρόπολης. Το βράδυ της ίδιας ημέρας πραγματοποιήθηκε, στον ειδικά διαμορφωμένο υπαίθριο χώρο της ίδιας λέσχης, μουσική συναυλία «προνοία και προσφορά του Σεβ. Μητροπολίτου Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβα, υπό της πολυμελούς χορωδίας της κατ’ αυτόν Επαρχίας, «Αγία Κασσιανή η Υμνογράφος», διευθυνομένη υπό της Ελλογιμ. Κας Μαρίας Χαραλαμπίδου, την οποίαν συναυλίαν ελάμπρυνε δια της συμμετοχής του ο ευφήμως γνωστός εν Ελλάδι μουσικός κ. Δημήτρης Μπάσης, παρουσία εκατοντάδων ενθουσιωδώς παρισταμένων».

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση της Ιεράς Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων «κατά την επετειακήν ταύτην Θ. Λειτουργίαν παρέστησαν συμπροσευχόμενοι, ο Επίτροπος του Παναγίου Τάφου, Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Ανθηδώνος κ. Νεκτάριος, οι Σεβ. Μητροπολίται Καλλιουπόλεως και Μαδύτου κ. Στέφανος, Κυδωνιών κ. Αθηναγόρας, Σηλυβρίας κ. Μάξιμος, Σαράντα Εκκλησιών κ. Ανδρέας και Προύσης κ. Ιωακείμ, και ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Ξανθουπόλεως κ. Παΐσιος. Παρέστησαν ωσαύτως, ο Σεβ. Μητροπολίτης των εν τή Πόλει Συροϊακωβιτών κ. Yusuf Çetin, ο εν αυτή Ρωμαιοκαθολικός Επίσκοπος κ. Maximilian Palinuro, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος ενταύθα, Πρέσβυς κ. Κωνσταντίνος Κούτρας, μετά του Προξένου αυτής κ. Θεοφίλου Γεωργάκη, ο Εντιμ. κ. Ali Ercan Akpolat, Δήμαρχος των Νήσων, πλείστοι Οφφικιάλοι της Μητρός Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, Πρόεδροι και μέλη ομογενειακών Ιδρυμάτων, σύσσωμοι αι Εκκλησιαστικαί Επιτροπαί των Κοινοτήτων των Πριγκηποννήσων, πλειάς εκπαιδευτικών και Κοινοτικών παραγόντων, επίλεκτοι προσωπικοί φίλοι του Σεβ. Ποιμενάρχου Καθηγηταί και επιφανείς ιατροί, και μέγας αριθμός πιστών, εκ των νήσων, της Πόλεως και του εξωτερικού».

Οι εορτασμοί αυτοί δεν ήταν απλές πανηγυρικές εκδηλώσεις, αλλά συνδύασαν την πνευματικότητα του Οικουμενικού Θρόνου με την αρχοντιά της Πολίτικης Ρωμιοσύνης. Ειδικότερα οι λόγοι που εκφωνήθηκαν κατά την πανηγυρική θεία λειτουργία, όπως έχουν αναρτηθεί και είναι διαθέσιμοι στον κάθε ενδιαφερόμενο, είναι αποκαλυπτικοί τόσο της βαθιάς πατριαρχικής θεολογικής σκέψης, όσο και της ουσιαστικής προσφοράς του Σεβασμιωτάτου Γέροντος Πριγκηποννήσων στην Εκκλησία, εμπερικλείουν, πιστεύω, και την εσώτατη πνευματική ουσία και υπόσταση των πανηγυρικών αυτών εκδηλώσεων.

Ο πρόσφατος εορτασμός των εκατό χρόνων από την ίδρυση της Ιεράς Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων (1924 – 2024) ανέδειξε, μεταξύ άλλων πολλά ζητήματα σχετικά με το εκκλησιαστικό και λειτουργικό ήθος της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Ήθος γνήσιο ελληνορθόδοξο, μακριά από την λογική των εκκοσμικευμένων πανηγύρεων, όσον αφορά το εκκλησιαστικό σκέλος των εορτασμών. Ήθος που αποτυπώνεται τόσο στις πράξεις, όσο και στους σχετικούς λόγους.

Απολύτως χαρακτηριστικές εν προκειμένω, είναι οι διατυπώσεις της ανακοινώσεως της Ιεράς Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων, η οποία φέρει ανάγλυφη την σφραγίδα του εκκλησιαστικού ήθους και της λογιοσύνης του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Γέροντος Πριγκηποννήσων κ. Δημητρίου, ο οποίος μισό ήδη αιώνα διακονεί την Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία. Σταχυολογούμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα: «Την παρελθούσα Κυριακήν, 14ην Ιουλίου 2024, εορτήν των Αγίων 630 Θεοφόρων Πατέρων της εν Χαλκηδόνι συνελθούσης το έτος 451 Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, η Ιερά Μητρόπολις Πριγκηποννήσων, εν απείρω ευγνωμοσύνη προς τον Παντοδύναμον Θεόν, εώρτασε την συμπλήρωσιν εκατονταετούς ζωής και μαρτυρίας από της ιδρύσεώς της υπό του αοιδίμου και μαρτυρικού εν Πατριάρχαις Γρηγορίου Ζ΄, το έτος 1924.

Ο προεξάρχων της μεγαλωνύμου αυτής ιστορικής ημέρας Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, προσελθών την πρωίαν της Κυριακής εις την Πρίγκηπον, προϋπηντήθη ευλαβώς υπό του Σεβ. Ποιμενάρχου της Επαρχίας … και των υπό την προεδρείαν της Ελλογ. κ. Αγνής Νικολαΐδου μελών της Εφοροεπιτροπής Πριγκήπου, οίτινες συνώδευσαν Αυτόν εις τον Μητροπολιτικόν Ιερόν Ναόν του Αγίου Δημητρίου, εν τω οποίω ο Πατριάρχης ημών προέστη πανηγυρικής Πατριαρχικής και πολυαρχιερατικής Θ. Λειτουργίας, εν μέσω εκατοντάδων πιστών εντεύθεν και εκ του εξωτερικού».

Ιδιαίτερη αξία έχει η πατριαρχική ομιλία κατά την θεία λειτουργία, αντιφώνηση προς την προσφώνηση του Σεβασμιωτάτου Γέροντος Πριγκηποννήσων κ. Δημητρίου, η οποία στην ουσία ήταν βαρύτιμη έκφραση μεγαθύμων πατριαρχικών σκέψεων, παραινέσεων και συμβουλών. Αρχικώς ο Παναγιώτατος αναφέρθηκε εκτενώς στο αναγκαίο και κυριολεκτικώς επιβεβλημένο της ιδρύσεως τόσο της Ιεράς Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων, όσο και εμμέσως των άλλων Μητροπόλεων που ιδρύθηκαν τότε, αναμορφώνοντας τον ορθόδοξο εκκλησιαστικό χάρτη, λέγοντας: «Ὄντως, θεοκίνητος ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ ἀοιδίμου Προκατόχου τῆς ἡμῶν Μετριότητος Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Γρηγορίου Ζ΄ καί τῆς περί αὐτόν Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου, προσθέσασα εἰς τάς ἐν Τουρκίᾳ Ἐπαρχίας τοῦ Θρόνου, μετά τήν ἐπελθοῦσαν συρρίκνωσιν τοῦ πληρώματος τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας διά τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης, μίαν νέαν εὔπλουν ὁλκάδα».

Δεν παρέλειψε βέβαια να μνημονεύσει τις ιστορικές και εκκλησιαστικές περιπέτειες της Μητροπόλεως, που ακολούθησε τις κατά καιρούς δοκιμασίες της Μητέρας Εκκλησίας: «Ἔκτοτε, ἡ Ἱερά Μητρόπολις Πριγκηποννήσων, ὑπό τήν σοφήν διακυβέρνησιν τῶν ἐννέα οἰακοστρόφων της, ἐπορεύθη ἄχρι τῆς σήμερον ἐν καιροῖς εὐδίας καί ἐν καιροῖς ὀδυνῶν καί ὠδίνων, μαρτυροῦσα θεαρέστως περί τῆς ἐλθούσης ἐν Χριστῷ χάριτος καί τῆς ἐρχομένης αἰωνίου Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, διακονοῦσα τόν ἐπίγειον καί τόν αἰώνιον προορισμόν τῶν πνευματικῶν τέκνων αὐτῆς».

Ιδιαίτερης σημασίας ήταν επίσης η αναφορά του Παναγιωτάτου στους κατά καιρούς Μητροπολίτες, η οποία εμμέσως πλην σαφώς ανέδειξε την αξία και την αναγκαιότητα της αδίκως σιωπηλής Ιεράς θεολογικής Σχολής της Χάλκης: «Καί οἱ ἐννέα Μητροπολῖται Πριγκηποννήσων ἐφοίτησαν εἰς τήν Τροφόν Ἱεράν Θεολογικήν Σχολήν Χάλκης, φορεῖς ἅπαντες τοῦ πνεύματός της, τοῦ πνεύματος τοῦ Φαναρίου, τῆς ἀκλονήτου πιστότητος δηλονότι εἰς τά πατρῷα δόγματα καί τάς θεοτερπεῖς παραδόσεις τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας … Εἰς τήν Θεολογικήν μας Σχολήν ἴσχυε τό Πατερικόν, ὅτι ἡ ‘πρᾶξις’ εἶναι ‘ἐπίβασις’ τῆς ‘θεωρίας’».

Φυσικά, ο Παναγιώτατος δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Γέροντα Πριγκηποννήσων κ. Δημήτριο, ον ιεράρχη με το αναγεννητικό, από πνευματική και υλική άποψη, έργο, που συντόνισε, σχεδίασε και υλοποίησε τους εορτασμούς αυτούς, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Ὑμεῖς, Ἱερώτατε καί ἀγαπητέ Μητροπολῖτα Πριγκηποννήσων κ. Δημήτριε, ἑορτάζετε κατά τό τρέχον ἔτος τήν συμπλήρωσιν πεντηκονταετίας ἱερωσύνης, ἐξ ἧς τά τριάκοντα τέσσαρα ἔτη ὡς ἀρχιερεύς. Σᾶς συγχαίρομεν διά τήν ἐπέτειον, σᾶς ἐπαινοῦμεν ὁλοκαρδίως διά τήν προσφοράν σας εἰς τήν Ἐκκλησίαν ἐκ τῶν πολλῶν θέσεων εὐθύνης τάς ὁποίας κατείχετε ἐπαξίως καί κατέχετε ἐν αὐτῇ. Ἐξαίρομεν τήν καλλίκαρπον διακονίαν σας εἰς τήν Ἱεράν Μητρόπολιν Πριγκηποννήσων, τήν ποιμαντικήν σας εὐαισθησίαν, τήν θαρρύνουσαν παρουσίαν καί συμπαράστασιν πρός τά πνευματικά σας τέκνα, τά ὁποῖα ἀγαπᾶτε καί σᾶς ἀγαποῦν, ἐξαίρομεν τήν ὡριμότητά σας, τήν φιλόξενον διάθεσιν καί τήν ἀρίστην ὀργάνωσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, τάς ὡραίας πρωτοβουλίας σας, καί τήν διαδικτυακήν προβολήν τῶν δράσεων τῆς Μητροπόλεώς σας … Διακονεῖτε τούς πιστούς, χωρίς νά τούς ἀποκόπτετε ἀπό τόν σύγχρονον πολιτισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ χῶρος ὅπου ἐκτυλίσσεται ἡ ζωή των, περιβάλλον μέ πολλάς προκλήσεις καί ἀδιέξοδα, ἀλλά καί μέ πολλάς θετικάς προοπτικάς, τάς ὁποίας εἶναι ἀδιανόητον νά ἀγνοῶμεν».

Επανέρχομαι σε μία παράγραφο του πατριαρχικού λόγου, που επισημαίνει ακριβώς τον βαρυσήμαντο χαρακτήρα του, και δικαιολογεί την υπόσταση της νουθεσίας, που του αποδίδεται. Είπε λοιπόν ο Παναγιώτατος, σε μία αποστροφή του: «Ἡ ἀληθής πρόοδος ὅμως εἶναι βεβαίως συνυφασμένη μέ τήν καλλιέργειαν τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν καί μέ τήν πίστιν εἰς τόν ὑψηλόν προορισμόν τοῦ ἀνθρώπου, πεποίθησις, ἡ ὁποία ζῇ ἀπό τήν αἴσθησιν διά τό μέγα, τό ὑπέρ λόγον καί ἔννοιαν μυστήριον τοῦ Θεοῦ. Ἔχει ὀρθῶς παρατηρηθῆ, ὅτι ἡ λήθη τῆς θρησκευτικῆς διαστάσεως ἐξασθενίζει τό αἰσθητήριον διά τό ἀπαραβίαστον τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἀνθρώπου καί ὁδηγεῖ εἰς ποικίλας συρρικνώσεις τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Ὑμεῖς, ἅγιε ἀδελφέ, εἰς τήν ἐκκλησιαστικήν διακονίαν σας μαρτυρεῖτε περί τῆς άληθείας ὅτι ‘ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι πείραμα, ὅτι εἶναι ἕνα ὄν ξεκάθαρα καθορισμένο ὡς πρός τήν προέλευση καί τόν προορισμό του’».

Αυτοί οι λόγοι, αποκαλυπτικοί τόσο της βαθιάς πατριαρχικής θεολογικής σκέψης, όσο και της ουσιαστικής προσφοράς του Σεβασμιωτάτου Γέροντος Πριγκηποννήσων στην Εκκλησία, εμπερικλείουν, πιστεύω, και την εσώτατη πνευματική ουσία και υπόσταση των πανηγυρικών αυτών εκδηλώσεων.

Το ίδιο κλίμα αποτυπώνει και η αναφορά στα αναμνηστικά δώρα που ανταλλάχθηκαν, τα οποία ασφαλώς εμπερικλείουν βαθύτερη πνευματική και συμβολική σημασία, αναφερόμενα στην σκέπη της Θεοτόκου για την Πολίτικη Ρωμιοσύνη και στη σημασία των πρεσβειών Της για την διαφύλαξη της εκκλησιαστικής ζωής και τάξης: «Μετά την ευλαβή προσφώνησιν του Ποιμενάρχου και την βαρυσήμαντον εόρτιον Πατριαρχικήν ομιλίαν, ο Παναγιώτατος απεδέχθη πατρικώς, αγιογραφηθέν εν Αγίω Όρει αντίγραφον της αρχαίας Ιεράς Εικόνος της Παναγίας της Ελεούσης Πριγκήπου, ως δώρον μνήμης της υπ’ Αυτού ευλογηθείσης εκατονταετηρίδος, προσφερθέν Αυτώ υπό του Ποιμενάρχου και της ως άριστα συνεργασθείσης μετ’ αυτού δια την προετοιμασίαν αυτής εντίμου και φιλοπόνου Εφοροεπιτροπής Πριγκήπου, οίτινες εν συγκινήσει έλαβον από τας σεπτάς χείρας του Πατριάρχου, ως ευλογίαν, την Θεομητορικήν και αύθις Ιεράν Εικόνα της Παναγίας της Φανερωμένης, εκ Λευκάδος».

Και βέβαια, το επιστέγασμα των εορτασμών, που εμπεριείχαν και μία συναυλία, καθώς είχαν και προφανή πολιτιστική σημασία, αφού η ορθόδοξη εκκλησιαστική ζωή εμπερικλείει και την πολιτιστική και λαϊκή παράδοση των μελών της Εκκλησίας, του λαού Της, ήταν το ευσεβές και οφειλετικό προσκύνημα στα ζώπυρα του Γένους στα νησιά, και μάλιστα στο κυριότερο σέβασμα της λατρευτικής τιμής των κατοίκων, τον προστάτη της Πριγκήπου και των τέκνων της άγιο Γεώργιο: «Η εορτασθείσα εκατονταετηρίς, έληξε την μεσημβρίαν της επομένης, Δευτέρας,15ης Ιουλίου, αφού προηγήθη προσκύνημα, αρτοκλασία, χαιρετισμός ευχαριστίας του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Δημητρίου και πρόγευμα εις την θαυματουργόν Ιεράν Μονήν αγίου Γεωργίου του Κουδουνά Πριγκήπου».

Αν αναλογιστούμε όσα παραπάνω αναφέρθηκαν, θα δούμε ότι εορτή της πριγκηπιανής εκκλησιαστικής εκατονταετηρίδος περικλείει όσα η παράδοση του Γένους περιλαμβάνει και προβλέπει για ανάλογες περιπτώσεις: κατάνυξη, ευχαριστία προς τον Θεό, σεβασμό προς την Εκκλησία και την δισχιλιετή μαρτυρία Της, υπακοή στην εκκλησιαστική ιεραρχία και τάξη. Γι’ αυτό το λόγο η διοργάνωση και το πνεύμα των τελετών αυτών υπήρξαν υπόδειγμα ανάλογων εκδηλώσεων του μέλλοντος, καθώς ακτινοβόλησαν, για μια ακόμη φορά, το πνευματικό και αρχοντικό ήθος της μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, διδάσκοντας και παραδειγματίζοντας τους εγγύς και τους μακράν.

Σφραγίδα τούτων αποτελεί η καταληκτήρια παράγραφος της πατριαρχικής προσλαλιάς κατά την πανηγυρική πατριαρχική θεία Λειτουργία της Κυριακής 14^ης Ιουλίου, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του αγίου Δημητρίου Πριγκήπου: «Εὐχόμεθα, ἐν τῷ προσώπῳ ὑμῶν, Ἱερώτατε καί ἀγαπητέ Ποιμενάρχα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων, πᾶν δώρημα τέλειον πρός τό χριστώνυμον πλήρωμα αὐτῆς διά τόν ἀρξάμενον νέον αἰῶνα πορείας καί μαρτυρίας, δεόμενοι τοῦ πανοικτίρμονος καί ἀγαθοδότου Θεοῦ, ὅπως κρατύνῃ ὑμᾶς, ἅγιε ἀδελφέ, εἰς τήν πνευματικήν ὑμῶν διακονίαν, εὐλογῇ δέ τόν εὐσεβῆ κλῆρον, τά ἐντιμότατα μέλη τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ἐπιτροπῶν Πριγκήπου, Χάλκης, Ἀντιγόνης καί Πρώτης, πάντας ὑμᾶς τούς προσελθόντας καί συμπροσευχομένους ἐν τῇ παρούσῃ ἐπετειακῇ ἱερᾷ συνάξει καί τούς δι᾿ εὐλόγους αἰτίας ἀπολειφθέντας. Εἰς τούς ἀποδήμους ἀδελφούς ἡμῶν τούς ἐκ τῶν ἐρατεινῶν Πριγκηποννήσων καταγομένους, ὅπου καί ἄν εὑρίσκωνται σήμερον, στέλλομεν τόν στοργικόν χαιρετισμόν καί τήν ὁλοκάρδιον εὐχήν τῆς φαιδρῶς πανηγυριζούσης Γενετείρας των, μαζί μέ τήν εὐλογίαν τῆς Μητρός Ἐκκλησίας».